Momenty dokręcania śrub: tabela momentów i sił zacisku śrub metrycznych klas 8.8, 10.9 i 12.9
Moment dokręcania i siła zacisku, jaką daje, dla śrub z łbem sześciokątnym i z gniazdem sześciokątnym z gwintem zwykłym od M3 do M24, obliczone metodą VDI 2230 i sprawdzone w dwóch opublikowanych tabelach.
Moment dokręcania śruby dla jednego rozmiaru
Momenty dokręcania śrub metrycznych, klasa 8.8
| Gwint | μ = 0,1 | μ = 0,12 | μ = 0,14 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| MAN·m | FMkN | MAN·m | FMkN | MAN·m | FMkN | |
| M3 | 1,13 | 2,61 | 1,29 | 2,55 | 1,43 | 2,48 |
| M4 | 2,62 | 4,54 | 2,96 | 4,42 | 3,28 | 4,3 |
| M5 | 5,15 | 7,39 | 5,84 | 7,2 | 6,48 | 7,01 |
| M6 | 8,96 | 10,45 | 10,1 | 10,18 | 11,3 | 9,91 |
| M8 | 21,6 | 19,1 | 24,6 | 18,63 | 27,3 | 18,13 |
| M10 | 42,6 | 30,35 | 48,5 | 29,6 | 53,9 | 28,82 |
| M12 | 73,5 | 44,19 | 83,6 | 43,11 | 93,1 | 41,98 |
| M14 | 117,3 | 60,62 | 133,6 | 59,15 | 148,7 | 57,6 |
| M16 | 180,1 | 82,92 | 205,9 | 80,97 | 229,9 | 78,92 |
| M18 | 259,3 | 104,42 | 295,5 | 101,9 | 329,2 | 99,26 |
| M20 | 363,5 | 133,61 | 415,5 | 130,48 | 464 | 127,17 |
| M22 | 494,9 | 166,38 | 567,3 | 162,57 | 634,8 | 158,53 |
| M24 | 625,1 | 192,4 | 714,5 | 187,88 | 797,9 | 183,13 |
Momenty dokręcania śrub metrycznych, klasa 10.9
| Gwint | μ = 0,1 | μ = 0,12 | μ = 0,14 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| MAN·m | FMkN | MAN·m | FMkN | MAN·m | FMkN | |
| M3 | 1,67 | 3,84 | 1,89 | 3,74 | 2,1 | 3,64 |
| M4 | 3,85 | 6,67 | 4,35 | 6,49 | 4,82 | 6,32 |
| M5 | 7,57 | 10,85 | 8,58 | 10,58 | 9,52 | 10,29 |
| M6 | 13,2 | 15,34 | 14,9 | 14,95 | 16,5 | 14,55 |
| M8 | 31,8 | 28,06 | 36,1 | 27,36 | 40,1 | 26,63 |
| M10 | 62,6 | 44,58 | 71,2 | 43,48 | 79,2 | 42,33 |
| M12 | 108 | 64,9 | 122,8 | 63,32 | 136,7 | 61,66 |
| M14 | 172,3 | 89,03 | 196,2 | 86,87 | 218,4 | 84,61 |
| M16 | 264,6 | 121,79 | 302,4 | 118,93 | 337,7 | 115,92 |
| M18 | 369,3 | 148,71 | 420,9 | 145,13 | 468,9 | 141,37 |
| M20 | 517,7 | 190,29 | 591,8 | 185,83 | 660,9 | 181,12 |
| M22 | 704,9 | 236,96 | 807,9 | 231,53 | 904,1 | 225,78 |
| M24 | 890,3 | 274,02 | 1017,7 | 267,59 | 1136,4 | 260,82 |
Momenty dokręcania śrub metrycznych, klasa 12.9
| Gwint | μ = 0,1 | μ = 0,12 | μ = 0,14 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| MAN·m | FMkN | MAN·m | FMkN | MAN·m | FMkN | |
| M3 | 1,95 | 4,49 | 2,21 | 4,38 | 2,45 | 4,26 |
| M4 | 4,5 | 7,8 | 5,09 | 7,6 | 5,64 | 7,39 |
| M5 | 8,85 | 12,7 | 10 | 12,38 | 11,1 | 12,05 |
| M6 | 15,4 | 17,96 | 17,4 | 17,5 | 19,3 | 17,03 |
| M8 | 37,2 | 32,83 | 42,2 | 32,02 | 46,9 | 31,16 |
| M10 | 73,3 | 52,16 | 83,3 | 50,88 | 92,6 | 49,54 |
| M12 | 126,3 | 75,95 | 143,7 | 74,09 | 159,9 | 72,15 |
| M14 | 201,6 | 104,19 | 229,6 | 101,66 | 255,6 | 99,01 |
| M16 | 309,6 | 142,52 | 353,9 | 139,17 | 395,2 | 135,65 |
| M18 | 432,2 | 174,03 | 492,5 | 169,83 | 548,7 | 165,43 |
| M20 | 605,8 | 222,68 | 692,5 | 217,46 | 773,4 | 211,95 |
| M22 | 824,8 | 277,3 | 945,5 | 270,94 | 1058 | 264,21 |
| M24 | 1041,9 | 320,66 | 1190,9 | 313,14 | 1329,8 | 305,21 |
Tabele, z którymi sprawdzono wartości (2)
Jak obliczamy momenty dokręcania śrub
Siła zacisku FM to 90 % minimalnej granicy plastyczności klasy wytrzymałości (ISO 898-1), z uwzględnieniem skręcania, jakie dokręcanie dodaje do naprężenia w gwincie. Moment MA to siła zacisku razem ze składnikiem skoku gwintu oraz tarciem w gwincie i pod łbem:
MA = FM × (0.16 P + 0.58 d2 μG + μK DKm / 2)
Tarcie w gwincie μG i pod łbem μK przyjmuje się jako równe. Łeb jest sześciokątny, ze średnicą powierzchni oporowej według ISO 4017, na otworze przelotowym średnio dokładnym według ISO 273, co obowiązuje też dla śrub z łbem walcowym i gniazdem według ISO 4762. To te same założenia, co w opublikowanych tabelach, a każda wartość tutaj mieści się w granicach 1,4 % przynajmniej jednej z nich. Jedyne różnice powyżej 2 % dotyczą M3 w 10.9 i 12.9 oraz M4 w 10.9, gdzie jedna z dwóch tabel przyjmuje mniejszą siłę zacisku.
Wartości momentów dokręcania a tarcie: wybór μ
Tarcie zależy od wykończenia powierzchni i smarowania śruby, nakrętki i powierzchni oporowej, a większość opublikowanych tabel przyjmuje domyślnie μ = 0,12. Im mniejsze tarcie, tym większa część momentu zamienia się w siłę zacisku, więc zastosowanie momentu dla większego μ do dobrze nasmarowanej śruby ją przeciąża. Gdy powłoka lub smar mają podaną wartość tarcia, użyj kolumny dla tej wartości.
Momenty dokręcania śrub: najczęstsze pytania
- Jaki moment dokręcania ma śruba M10 klasy 8.8?
- 48,5 N·m przy μ = 0,12, co daje siłę zacisku 29,6 kN. Przy μ = 0,10 jest to 42,6 N·m, a przy 0,14 jest to 53,9 N·m.
- Jaki moment dokręcania ma śruba M8 klasy 8.8?
- 24,6 N·m przy μ = 0,12, co daje siłę zacisku 18,6 kN.
- Czy mogę używać tych wartości do śrub ze stali nierdzewnej?
- Nie. Śruby nierdzewne A2 i A4 mają inne klasy wytrzymałości (50, 70, 80) i zwykle większe tarcie. Użyj wartości podanych przez dostawcę śrub.